มะเร็งปากมดลูก: อาการ คัดกรอง และลดความเสี่ยง

มะเร็งปากมดลูกเกิดจากอะไร และ HPV เกี่ยวข้องอย่างไร

สาเหตุสำคัญของมะเร็งปากมดลูกคือการติดเชื้อเอชพีวีหรือ HPV ชนิดเสี่ยงสูงอย่างต่อเนื่อง เชื้อนี้ติดต่อผ่านการสัมผัสทางเพศและพบได้ทั้งในผู้หญิงและผู้ชาย การติดเชื้อพบได้บ่อยมากและระบบภูมิคุ้มกันมักกำจัดเชื้อได้เอง จึงไม่ควรตีตราผู้ติดเชื้อหรือสรุปว่าเป็นมะเร็งทันที

เมื่อเชื้อชนิดเสี่ยงสูงคงอยู่นาน เซลล์บริเวณปากมดลูกบางส่วนอาจค่อย ๆ เปลี่ยนแปลง กระบวนการนี้มักใช้เวลาและเป็นเหตุผลว่าทำไมการคัดกรองตามช่วงเวลาที่เหมาะสมจึงมีประโยชน์ เพราะพบความผิดปกติได้ก่อนพัฒนาเป็นมะเร็งระยะลุกลาม

Pap test, HPV test และการตรวจร่วมกันต่างกันอย่างไร

Pap test หรือการตรวจเซลล์ปากมดลูกมองหาการเปลี่ยนแปลงของเซลล์ ส่วน HPV test มองหาเชื้อ HPV ชนิดเสี่ยงสูง บางแนวทางใช้การตรวจชนิดใดชนิดหนึ่งหรือใช้ร่วมกันตามอายุ ประวัติผลตรวจ และทรัพยากรของระบบบริการ ผล HPV เป็นบวกไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็ง และผลเซลล์ผิดปกติก็ยังต้องประเมินต่อเป็นขั้นตอน

อายุเริ่มตรวจและความถี่อาจเปลี่ยนตามแนวทางของประเทศ ประวัติการรักษา ภูมิคุ้มกัน การตั้งครรภ์ หรือการผ่าตัดเดิม จึงควรถามหน่วยบริการที่ใช้สิทธิอยู่ ไม่ควรซื้อชุดตรวจหรือกำหนดตารางจากข้อมูลทั่วไปเพียงอย่างเดียว

• จดวันที่และผลตรวจครั้งก่อน
• แจ้งประวัติผลผิดปกติหรือการรักษาปากมดลูก
• ถามให้ชัดว่าผลตรวจครั้งนี้ต้องนัดติดตามเมื่อใด

ถ้าผลคัดกรองผิดปกติ ต้องทำอย่างไรต่อ

อย่าเพิ่งสรุปว่าเป็นมะเร็ง ผลผิดปกติอาจนำไปสู่การตรวจซ้ำ การตรวจเฉพาะชนิดเชื้อ การส่องกล้องปากมดลูก หรือการเก็บชิ้นเนื้อ ทั้งนี้ขึ้นกับระดับความผิดปกติและประวัติเดิม สิ่งสำคัญที่สุดคือไม่ขาดนัด เพราะการติดตามต่อเนื่องทำให้จัดการความผิดปกติได้ในจังหวะที่เหมาะสม

ก่อนออกจากคลินิกควรถามชื่อผลตรวจ ขั้นตอนถัดไป กำหนดนัด และอาการที่ต้องกลับมาก่อนนัด เก็บผลตรวจทุกครั้งไว้ในแฟ้มเดียว เพราะข้อมูลลำดับเวลาใช้ประกอบการตัดสินใจได้มากกว่าผลใดผลหนึ่ง